Từ ngày 13 đến ngày 16/10/2026, Đại học Cần Thơ (ĐHCT) cùng Đại học Chiang Mai (Thái Lan), phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Quốc tế Canada (IDRC) và Công ty FutureFish (Vương Quốc Anh) tổ chức chương trình “Học cùng nhau” (Peer-Learning) về nuôi trồng thủy sản thích ứng với biến đổi khí hậu tại Việt Nam, gắn với cuộc họp và chia sẻ kinh nghiệm lần thứ tư của dự án “AQUADAPT-Nature” (AQN). Với sự tham gia của hơn 100 đại biểu đến từ 18 quốc gia của 5 Châu lục, chương trình tạo không gian trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và thúc đẩy hợp tác nghiên cứu nhằm tìm kiếm những cách tiếp cận hiệu quả hơn cho ngành nuôi trồng thủy sản trước những thách thức ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đặt ra yêu cầu cấp thiết về đổi mới phương thức sản xuất và quản lý tài nguyên, nuôi trồng thủy sản không chỉ cần nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn phải chú trọng khả năng thích ứng của hệ sinh thái, sinh kế của cộng đồng và tính bền vững trong dài hạn. Vì vậy, việc kết nối các kết quả nghiên cứu với kinh nghiệm từ thực tiễn, đồng thời tăng cường trao đổi giữa nhà khoa học, cơ sở nghiên cứu và các bên liên quan, có ý nghĩa quan trọng trong quá trình phát triển những giải pháp phù hợp với điều kiện từng địa phương. Đây cũng là định hướng xuyên suốt của chương trình, trong đó tri thức khoa học được đặt trong mối liên hệ với thực tiễn sản xuất và yêu cầu phát triển bền vững.
Chương trình được tổ chức với các phiên làm việc song song và các hoạt động trao đổi đa chiều
Chương trình được triển khai trong khuôn khổ dự án “AQUADAPT-Nature”, có tên đầy đủ là Sản xuất dựa vào tự nhiên và thích ứng với biến đổi khí hậu trong nuôi trồng thủy sản tại Thái Lan và Việt Nam (Nature-based practices and aquaculture adaptation to climate change in Thailand and Vietnam), do IDRC tài trợ, Đại học Chiang Mai (Thái Lan) điều phối. Tại Việt Nam, Trường Thủy sản - ĐHCT phụ trách các nội dung nghiên cứu của dự án. Thông qua sự phối hợp giữa các đối tác, dự án hướng đến nghiên cứu các thực hành dựa vào tự nhiên và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu trong nuôi trồng thủy sản tại Thái Lan và Việt Nam, góp phần bổ sung cơ sở khoa học cho sự lựa chọn, đánh giá và phát triển các giải pháp phù hợp với bối cảnh địa phương.
GS.TS. Trần Ngọc Hải - Quyền Giám đốc ĐHCT tham dự và phát biểu khai mạc chương trình
Kết nối tri thức khoa học với những vấn đề thực tiễn của ngành thủy sản
Trong các phiên làm việc chuyên đề, các đại biểu tập trung trao đổi về phương pháp nghiên cứu, khung chỉ số đánh giá khả năng thích ứng dựa vào tự nhiên và những kết quả trọng tâm của dự án. Các nhóm thảo luận làm rõ khái niệm, tiêu chí và tác động của các giải pháp dựa vào tự nhiên (Nature-based Solutions – NbS); khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu; bình đẳng giới và hòa nhập xã hội (Gender Equality and Social Inclusion – GESI); cùng vai trò của khu vực tư nhân trong quá trình phát triển và ứng dụng các giải pháp.
Việc đặt các chủ đề này trong cùng một tiến trình trao đổi cho thấy yêu cầu tiếp cận vấn đề nuôi trồng thủy sản từ nhiều chiều. Một giải pháp thích ứng không chỉ cần được xem xét về hiệu quả kỹ thuật hay khả năng cải thiện điều kiện sản xuất, mà còn cần được đánh giá trong mối quan hệ với hệ sinh thái, khả năng tiếp cận nguồn lực và sự tham gia của các nhóm trong cộng đồng. Đồng thời, sự tham gia của khu vực tư nhân là một khía cạnh cần được xem xét khi thảo luận về điều kiện triển khai và khả năng duy trì các giải pháp trong thực tế. Qua đó, chương trình góp phần thúc đẩy trao đổi chuyên môn theo hướng toàn diện hơn, gắn kết yêu cầu khoa học với các điều kiện xã hội và kinh tế của hoạt động nuôi trồng thủy sản.
Các diễn giả và đại biểu cùng chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi chuyên môn và thảo luận về các giải pháp dựa vào tự nhiên nhằm thúc đẩy nuôi trồng thủy sản thích ứng với biến đổi khí hậu
Bên cạnh chia sẻ kết quả nghiên cứu, chương trình còn dành thời gian đánh giá tiến độ dự án, tổng hợp những bài học kinh nghiệm và trao đổi về các phát hiện bước đầu. Hoạt động trưng bày áp phích tạo điều kiện để các nhóm nghiên cứu giới thiệu kết quả, tiếp nhận ý kiến đóng góp và mở rộng trao đổi học thuật. Phiên thảo luận chuyên sâu dành cho các nhà nghiên cứu trẻ cũng góp phần tạo môi trường học hỏi giữa các thế hệ nghiên cứu, khuyến khích chia sẻ phương pháp, kinh nghiệm và góc nhìn đối với những vấn đề chung của ngành thủy sản.
Các nhóm nghiên cứu trưng bày áp phích, giới thiệu kết quả nghiên cứu, trao đổi học thuật và tiếp nhận ý kiến đóng góp từ các đại biểu
Từ mô hình thực tiễn đến định hướng nhân rộng tác động
Một nội dung quan trọng của chương trình là các hoạt động khảo sát thực địa tại Cồn Sơn (Thành phố Cần Thơ) và Trường Thủy sản - ĐHCT. Tại đây, các đại biểu tìm hiểu mô hình thực nghiệm nuôi trồng thủy sản dựa vào tự nhiên, đồng thời trao đổi về các hoạt động gia tăng giá trị và thương mại thủy sản địa phương. Việc tiếp cận trực tiếp các mô hình giúp kết nối nội dung thảo luận tại hội trường với điều kiện triển khai trong thực tế, tạo cơ sở để các bên cùng xem xét tính phù hợp, những thuận lợi và thách thức khi vận dụng các giải pháp vào những bối cảnh sản xuất khác nhau.
Các đại biểu khảo sát thực địa tại Cồn Sơn (thành phố Cần Thơ) tìm hiểu mô hình nuôi trồng thủy sản gắn với giải pháp dựa vào tự nhiên và thích ứng với biến đổi khí hậu
Hoạt động tham quan, tìm hiểu các mô hình dự án nuôi trồng thủy sản tuần hoàn, thâm canh đa loài tại ĐHCT
Qua những kết quả và kinh nghiệm được chia sẻ, các phiên làm việc tiếp tục tập trung vào khoa học nhân rộng tác động, phương pháp lập kế hoạch và xây dựng chiến lược mở rộng các giải pháp có tiềm năng ứng dụng. Các đại biểu cùng trao đổi, tiếp nhận phản hồi và nhân rộng, đồng thời thảo luận về thông điệp hành động chung xoay quanh Mạng lưới Đổi mới Thủy sản Châu Á, bình đẳng giới và hòa nhập xã hội, cũng như định nghĩa và tác động của các giải pháp dựa vào tự nhiên. Đây là bước quan trọng để chuyển từ việc chia sẻ những kinh nghiệm riêng lẻ sang xem xét cách thức vận dụng tri thức, tăng cường phối hợp và phát huy giá trị của kết quả nghiên cứu trong những điều kiện thực tiễn rộng hơn.
Phát huy vai trò của Đại học Cần Thơ trong nghiên cứu phục vụ phát triển bền vững
Sự kiện ĐHCT phối hợp tổ chức hội thảo góp phần mở rộng không gian hợp tác giữa các nhà khoa học, tổ chức nghiên cứu và các bên liên quan trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản thích ứng với biến đổi khí hậu. Với ĐHCT, đây cũng là cơ hội để phát huy năng lực nghiên cứu của đội ngũ khoa học, tăng cường trao đổi tri thức quốc tế và gắn các vấn đề nghiên cứu với nhu cầu thực tiễn của vùng Đồng bằng sông Cửu Long – nơi sinh kế và hoạt động sản xuất thủy sản có mối liên hệ chặt chẽ với điều kiện tự nhiên và những biến động của môi trường.
Thông qua các hoạt động trao đổi chuyên môn, khảo sát thực địa và xây dựng định hướng nhân rộng, chương trình nhấn mạnh ý nghĩa của hợp tác nghiên cứu không chỉ ở việc tạo ra tri thức mới, mà còn ở khả năng đưa tri thức vào thực tiễn, góp phần nâng cao năng lực thích ứng và hỗ trợ phát triển các mô hình sản xuất phù hợp. Đây cũng là hướng tiếp cận có ý nghĩa đối với sứ mệnh của ĐHCT trong đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu khoa học và chuyển giao tri thức phục vụ cộng đồng, đặc biệt đối với những vấn đề phát triển đặt ra cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Ảnh lưu niệm
Trên nền tảng hợp tác quốc tế và năng lực nghiên cứu liên ngành, ĐHCT tiếp tục hướng đến việc kết nối khoa học với thực tiễn, thúc đẩy các giải pháp đáp ứng nhu cầu phát triển của địa phương và đóng góp vào những mục tiêu chung về thích ứng với biến đổi khí hậu. Những trao đổi trong khuôn khổ chương trình “AQUADAPT-Nature” là cơ hội để các đối tác tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm, củng cố định hướng hợp tác và tìm kiếm khả năng ứng dụng các giải pháp dựa vào tự nhiên trong nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam và khu vực.
(Ban Biên tập Website)