Trong khuôn khổ dự án hợp tác quốc tế “Đa dạng hóa loài thủy sản nuôi ở Đồng bằng sông Cửu Long qua chọn lọc loài cá da trơn nước lợ: Cách tiếp cận đa chiều trong phát triển bền vững” (gọi tắt: dự án DIVERSAQUA), Trường Thủy sản, Đại học Cần Thơ đã thành công trong nuôi cá bố mẹ và sinh sản nhân tạo cá bông lau (Pangasius krempfi). Dự án nhằm đa dạng hóa đối tượng nuôi, chủ động sản xuất con giống và phát triển nuôi thương phẩm loài cá này, góp phần phát triển nuôi trồng thủy sản trong bối cảnh thích ứng với biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long.
Dự án DIVERSAQUA được Viện Hàn lâm về Nghiên cứu và Giáo dục sau đại học và Ủy ban Hợp tác Quốc tế (ARES-CCI), Vương quốc Bỉ, tài trợ. Tham gia thực hiện dự án, phía Bỉ có Đại học Namur (đơn vị chủ trì với GS.TS. Patrick Kestemont là chủ nhiệm dự án) và Đại học Liège; phía Việt Nam có Đại học Cần Thơ, do GS.TS. Nguyễn Thanh Phương làm chủ nhiệm.
Sau hơn hai năm thực hiện dự án với nhiều nội dung khác nhau, nhóm nghiên cứu đã thành công trong việc nuôi cá bông lau bố mẹ thành thục từ cá giống trong hệ thống bể tuần hoàn do Đại học Cần Thơ thiết lập. Cá bố mẹ thành thục được kích thích sinh sản nhân tạo thành công bằng các loại kích dục tố thường được sử dụng trong nuôi trồng thủy sản. Cá bột được tiếp tục được ương nuôi thành công trong bể đến giai đoạn cá hương và cá giống. Kết quả này tạo cơ sở đặc biệt quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, tối ưu hóa quy trình nuôi vỗ và sinh sản nhân tạo cá bông lau thuần chủng, chủ động nguồn cá bố mẹ và cung cấp cá giống nhân tạo cho nghiên cứu và phát triển nghề nuôi cá bông lau thương phẩm đại trà trong thời gian tới.
Cá bông lau kích cỡ thương phẩm có trọng lượng trung bình khoảng 2kg. Ảnh: Dự án DIVERSAQUA
Hiện nay, một số ít hộ dân ở vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long có thử nuôi thương phẩm cá bông lau trong ao nước lợ bằng nguồn cá giống bắt từ cửa sông tự nhiên với kết quả triển vọng. Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung một đối tượng cá da trơn mới có giá trị kinh tế, có khả năng thích nghi với điều kiện nhiễm mặn do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu ở Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời mở ra khả năng tạo thêm sản phẩm phục vụ xuất khẩu bên cạnh đối tượng nuôi truyền thống là cá tra.
Bể nuôi vỗ cá bông lau bố mẹ. Ảnh: Dự án DIVERSAQUA
Kiểm tra sự thành thục của cá bố mẹ nuôi vỗ. Ảnh: Dự án DIVERSAQUA
Hai nghiên cứu sinh thu mẫu trứng cá mẹ để kiểm tra, đánh giá khả năng sinh sản. Ảnh Dự án: DIVERSAQUA
Vuốt trứng từ cá mẹ. Ảnh Dự án: DIVERSAQUA
Cá con (cá hương) bông lau sinh sản nhân tạo (3 tuần tuổi). Ảnh: Dự án DIVERSAQUA
Cá bông lau là loài cá da trơn sống ở vùng nước lợ và di cư sinh sản ở thượng nguồn sông Mekong, có kích thước lớn, thịt ngon và giá trị kinh tế cao. Thông qua dự án DIVERSAQUA, bên cạnh cá bông lau, Đại học Cần Thơ sẽ tiếp tục triển khai các nghiên cứu sản xuất giống các loài cá da trơn khác nhằm lựa chọn và phát triển các đối tượng nuôi có khả năng thích nghi với những thay đổi của môi trường, phát triển kỹ thuật nuôi, phục vụ phát triển bền vững ngành thủy sản vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong tương lai.
(Ban Biên tập Website)