Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi giải quyết được những nhu cầu thực tế từ đời sống, đặc biệt đối với cộng đồng những người còn gặp khó khăn trong giao tiếp và tiếp cận thông tin. Với “CTU-SignBridge”, Đại học Cần Thơ (ĐHCT) đang phát triển một giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nhận diện ngôn ngữ ký hiệu, đồng thời hoàn thiện công nghệ từ chính trải nghiệm của cộng đồng khiếm thính, khiếm ngôn.
Ngày 17/9/2026, ĐHCT tổ chức chuyển giao, giới thiệu và trải nghiệm “CTU-SignBridge” tại Trường Giáo dục Chuyên biệt Sóc Trăng - thành phố Cần Thơ. Hoạt động tạo cơ hội để giáo viên, học sinh trực tiếp sử dụng phần mềm, đồng thời trao đổi với nhóm phát triển dự án về những yêu cầu thực tế trong nhận diện và sử dụng ngôn ngữ ký hiệu.
Hoạt động được triển khai trong khuôn khổ đề tài MAIC 2 - “Kích hoạt đổi mới sáng tạo cho phát triển bao trùm và bền vững”, thuộc hợp phần RAF của chương trình Aus4Innovation, do ĐHCT phối hợp với Tổ chức Nghiên cứu Khoa học và Công nghiệp Khối Thịnh vượng chung Úc (CSIRO) thực hiện.
ĐHCT tổ chức chuyển giao, giới thiệu và trải nghiệm “CTU-SignBridge” tại Trường Giáo dục Chuyên biệt Sóc Trăng - thành phố Cần Thơ (Ảnh: Nhóm phát triển “CTU-SignBridge”)
Đưa AI đến gần hơn với nhu cầu giao tiếp thực tế
“CTU-SignBridge” được phát triển hướng đến khả năng chuyển đổi hai chiều giữa ngôn ngữ ký hiệu, văn bản và giọng nói, qua đó hỗ trợ giao tiếp giữa người khiếm thính, khiếm ngôn và người nghe.
Tại buổi chuyển giao và trải nghiệm, nhóm phát triển giới thiệu cách thức hoạt động, khả năng nhận diện và phạm vi ứng dụng của “CTU-SignBridge”. Giáo viên và học sinh được hướng dẫn trực tiếp thao tác, thực hiện các ký hiệu và trải nghiệm phần mềm trong môi trường sử dụng thực tế. Việc ứng dụng “CTU-SignBridge” tại một trường giáo dục chuyên biệt không chỉ là bước thử nghiệm công nghệ mà còn mở ra cơ hội để hệ thống được vận hành thực tế trong đời sống. Từ đó, nhóm nghiên cứu có thể quan sát cách phần mềm phản hồi, ghi nhận những điểm phù hợp và những yêu cầu cần tiếp tục cải thiện.
Một trong những vấn đề được trao đổi là sự đa dạng trong cách thực hiện ngôn ngữ ký hiệu. Cùng một ký hiệu có thể có sự khác biệt về vị trí, hướng tay, khoảng cách, tốc độ và góc độ chuyển động giữa những người sử dụng. Với một hệ thống nhận diện bằng AI, mỗi khác biệt như vậy đều đặt ra một bài toán về dữ liệu và khả năng xử lý. Vì vậy, giáo viên đến từ Trường Giáo dục Chuyên biệt đề xuất tiếp tục mở rộng nguồn dữ liệu từ nhiều người sử dụng, nhiều cách thực hiện và nhiều góc độ khác nhau để hệ thống có thể nhận diện tốt hơn trong các tình huống thực tế.
Nhóm phát triển “CTU-SignBridge” và học sinh Trường Giáo dục Chuyên biệt Sóc Trăng trực tiếp trải nghiệm ứng dụng (Ảnh: Nhóm phát triển “CTU-SignBridge”)
Cộng đồng không chỉ sử dụng công nghệ, mà cùng phát triển công nghệ
Điểm đáng chú ý của hoạt động chuyển giao không chỉ nằm ở việc một sản phẩm công nghệ được đưa vào trải nghiệm thực tế, mà còn ở cơ hội để nhóm phát triển đối thoại trực tiếp với người sử dụng. Những giáo viên hằng ngày sử dụng ngôn ngữ ký hiệu trong giảng dạy và giao tiếp với học sinh đã mang đến những phản hồi thực tế, giúp nhóm phát triển nhận diện rõ hơn những yêu cầu mà công nghệ cần đáp ứng.
Một trong những yêu cầu được nhấn mạnh là cần mở rộng và đa dạng hóa dữ liệu, bởi cùng một ký hiệu có thể có sự khác biệt về vị trí, hướng tay, khoảng cách, tốc độ và góc độ chuyển động giữa những người sử dụng. Tốc độ xử lý, khả năng nhận diện chuỗi ký hiệu và kết nối thành câu, cũng như tăng tính trực quan thông qua kết hợp ký hiệu, hình ảnh và văn bản cũng là những hướng cần tiếp tục cải tiến. Những phản hồi này là cơ sở để nhóm phát triển bổ sung dữ liệu, kiểm chứng và điều chỉnh hệ thống trong các tình huống sử dụng thực tế.
Với “CTU-SignBridge”, cộng đồng không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là một phần của quá trình phát triển công nghệ. Sự tham gia của giáo viên và những người sử dụng ngôn ngữ ký hiệu giúp giải pháp được nhìn nhận từ nhiều trải nghiệm và nhu cầu khác nhau, qua đó từng bước đưa công nghệ đến gần hơn với đời sống. Từ những trải nghiệm và góp ý tại Trường Giáo dục chuyên biệt Sóc Trăng - thành phố Cần Thơ, nhóm phát triển phần mềm có thêm cơ sở tiếp tục hoàn thiện “CTU-SignBridge” theo nhu cầu sử dụng.
Từ một bài toán về nhận diện ngôn ngữ ký hiệu, “CTU-SignBridge” mở ra một hướng tiếp cận rộng hơn về vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong phát triển bao trùm. Khi công nghệ được phát triển cùng người sử dụng, những tiến bộ về AI không chỉ dừng lại ở năng lực xử lý của hệ thống mà còn có thể góp phần mở rộng cơ hội giao tiếp, học tập, tiếp cận thông tin và tham gia xã hội của cộng đồng khiếm thính, khiếm ngôn trong kỷ nguyên số.
(Ban Biên tập Website)