Truêng §¹i Häc CÇn Th¬	Khoa N«ng NghiÖp	Gióp ®ì	English / VIETNAMESE Font

Tãm L­îc c¸c Th«ng Tin vÒ Ph©n Lo¹i vµ Kh¶o S¸t §Êt

Ph©n Lo¹i §Êt Phôc Vô cho Kh¶o S¸t §Êt

(L­îc dÞch vµ tæng hîp thªm tõ Internet)

Tµi liÖu gèc b»ng Anh ng÷ ®­îc tæng hîp bëi D G Rossiter,

Soil Science Division
International Institute for Aerospace Survey & Earth Sciences
Enschede, the Netherlands

L­îc dÞch vµ bæ sung bëi Vâ-Tßng Anh

Bé m«n Khoa Häc §Êt vµ Qu¶n Lý §Êt §ai

Khoa N«ng NghiÖp, §¹i Häc CÇn Th¬

(Ng­êi dÞch trang web nµy sang tiÕng ViÖt ®· ®­îc sù ®ång ý cña t¸c gi¶ vµo ngµy 18/06/2000)

§Ó tiÖn theo dâi c¸c th«ng tin cËp nhËt t¹i website gèc, mêi c¸c b¹n tham kh¶o thªm t¹i ®Þa chØ:

URL: http://www.itc.nl/~rossiter/research/rsrch_ss.html

C¸c chuyªn môc trong site nµy gåm cã:

Trong qu¸ tr×nh thµnh lËp b¶n ®å ®Êt, chóng ta cã thÓ ghi nhËn l¹i tõng ®Æc tÝnh riªng rÏ t¹i mçi ®iÓm kh¶o s¸t. Tuy nhiªn, ta còng sím nhËn ra r»ng c¸c ®Æc tÝnh nµy biÕn ®éng, vµ qua ®ã chóng ta cã thÓ ph©n biÖt c¸c lo¹i ®Êt kh¸c nhau.

C¸c c©u hái th­êng gÆp

T¹i sao cã nhiÒu hÖ thèng ph©n lo¹i ®Êt?

"Môc ®Ých cña b¸t kú hÖ thèng ph©n lo¹i nµo lµ nh»m tæ chøc, s¾p xÕp l¹i c¸c kiÕn thøc sao cho c¸c ®Æc tÝnh cña ®èi tuîng nghiªn cøu cã thÓ ®­îc ghi nhí còng nh­ mèi quan hÖ gi÷a chóng còng cã thÓ ®­îc hiÓu mét c¸ch dÔ dµng nhÊt cho mét môc ®Ých riªng nµo ®ã. TiÕn tr×nh nµy bao gåm sù thµnh lËp cña c¸c nhãm qua viÖc gom chung c¸c ®èi t­îng trªn c¬ së cã c¸c ®Æc tÝnh chung gièng nhau." -- Theo Marlin G. Cline, "Basic Principles of Soil Classification", Soil Science 67, 1949:81-91.

V× vËy, c¸c hÖ thèng ph©n lo¹i kh¸c nhau nh»m vµo c¸c môc ®Ých kh¸c nhau. VÝ dô, Soil Taxonomy ®· ®­îc thiÕt lËp ®Ó thµnh l¹p c¸c soil series ë Hoa Kú, trong khi ®ã World Reference Base vµ tiÒn th©n cña nã FAO Legend ®· ®­îc thiÕt kÕ ®Ó hiÓu râ vµ tæ chøc tµi nguyªn quü ®Êt cña c¶ thÕ giíi.

Mét lý do n÷a mµ hiÖn nay ®ang cã nhiÒu hÖ thèng ph©n lo¹i ®Êt lµ c¸c kh¸i niÖm kh¸c nhau vÒ ®Êt, c¸c líp ®Êt vµ c¸c biÓu lo¹i ®Êt bÊt kú nµo ®ã. Do ®ã, hÖ thèng cña Ph¸p nhÊn m¹nh ®Õn c¸c tÇng ®Êt, vµ kh«ng ®ßi hái diÔn biÕn c¸c tÇng ®Êt ph¶i tu©n theo mét trËt tù nhÊt ®Þnh nµo trong hÖ thèng ph©n lo¹i.

Vµ dÜ nhiªn, nh÷ng ng­êi s«ng trªn c¸c l·nh thæ kh¸c nhau, ë ®©y muèn nhÊn m¹nh ®Õn nh÷ng ng­êi ®ang trùc tiÕp sèng vµ sö dông ®Êt ®ai, th­êng cã mét hÖ thèng dùa theo nh÷ng kh¸c biªt mµ hä nhËn thÊy quan träng ®Õn viÖc sö dông ®Êt cña hä.

·               Mét so s¸nh gi÷a c¸c hÖ thèng ph©n lo¹i ®Êt, bao gåm c¸c hÖ thèng ph©n lo¹i cña mét sã ®Þa ph­¬ng (vernacular = local), lµ mét phÇn rÊt cãi gi¸ trÞ cña giíi thiÖu vÒ ®Êt sa m¹c (aridic = desert) , cña c¬ quan International Arid Lands Consortium.

Lµm thÕ nµo ®Ó t«i cã thÓ chuyÓn ®æi gi÷a c¸c hÖ thèng ph©n lo¹i kh¸c nhau?

C¸c quan hÖ trùc tiÕp gi÷a c¸c líp rÊt hiÕm! Tuy nhiªn, nhiÒu kh¸i niÖm tõ nhiÒu hÖ thèng ph©n lo¹i kh¸c nhau cã tÝnh t­¬ng tù nhau, vµ c¸c ý t­ëng tèt tõ c¸c hÖ thèng ph©n lo¹i th­êng ®­îc ¸p dông ë nhiÒu hÖ thèng theo kiÓu bæ sung cho nhau, nªn th­êng th× cã sù quan hÖ t­¬ng quan kh¸ tèt. HÇu hÕt c¸c tµi liÖu ®· ®­îc xuÊt b¶n ®Òu ®Ò cËp ®Õn hÖ thèng ph©n lo¹i ®i kÌm víi c¸c biÓu b¶ng chuyÓn ®æi.

·               B¶ng chuyÓn ®æi gi÷a c¸c hÖ thèng cña Anh Quèc n¨m 1980, Soil Taxonomy n¨m 1987, vµ hÖ thèng FAO n¨m 1974.

World Reference Base (WRB)

HÖ thèng Ph©n Lo¹i §Êt ThÕ Giíi nµy ®· ®­îc ph¸t triÓn bëi mét nhãm c¸c tæ chøc quèc tÕ, chñ tr× bëi International Soil Reference and Information Centre (ISRIC) vµ ®­îc tµi trî bëi International Union of Soil Science (IUSS) vµ FAO th«ng qua Land & Water Development division.

"Mét hÖ thèng tra cøu cho thÕ giíi vÒ tµi nguyªn ®Êt lµ mét c«ng cô trong viÖc x¸c ®Þnh c¸c cÊu tróc thæ nh­ìng vµ ý nghÜa cña chóng. Nã cã gi¸ trÞ nh­ lµ mét ng«n ng÷ cã b¶n trong ngµnh khoa häc ®Êt vµ t¹o ®iÒu kiÖn (1) c¸c trao ®æi vÒ khoa häc; (2) thùc hiÖn c¸c kiÓm kª vÒ ®Êt vµ chuyÓn ®æi c¸c d÷ liÖu, so¹n th¶o chi tiÕt c¸c hÖ thèng ph©n lo¹i kh¸c nhau cã cïng xuÊt xø, gi¶i ®o¸n c¸c b¶n ®å, v..v...; (3) sö dông ë cÊp quèc tÕ c¸c sè liÖu thæ nh­ìng, kh«ng chØ ®èi víi c¸c nhµ khoa häc ®Êt mµ cßn ®èi víi nh÷ng ng­êi sö dông ®Êt vµ ®Êt ®ai."

·                     WRB Home Page t¹i FAO Land & Water Division

            Bao gåm c¸c b¶n ®å ph©n bè ®Êt thÕ giíi, tµi liÖu tham kh¶o, c¸c tin tøc vÒ dÞch thuËt, c¸c ®Ýnh chÝnh.

                *  Key to Reference Groups

·                     PDF version cña WRB [World Soil Resources Reports 84] (447Kb)

                *  T¶i vÒ tõ FAO (Italy)

                *  Tõ ITC (Netherlands)

·                     HTML version cña WRB:

                *  Tõ FAO (Italy)

                *  Tõ ITC (Netherlands)

HÖ thèng ph©n lo¹i ®Êt cña WRB lµ mét hÖ thèng gåm 2 cÊp:

1.                  30 Reference Soil Groups. VÜ dô nh­: Histols, Fluvisols, Luvisols

2.              C¸c Subdivisions cña Reference Soil Groups, dïng tæ hîp cña 121 bæ ng÷. VÝ dô: Leptic Umbrisols, Chromi-Vertic Luvisols. Tuy nhiªn ta vÉn cã thÓ dïng mét bæ ng÷ (quan träng nhÊt) hay tÊt c¶ c¸c bæ ng÷ cã liªn quan.

C¸c subdivision kh«ng ¶nh h­ëng ®Õn c¸c sù kh¸c biÖt gi÷a c¸c ®¬n vÞ ®Êt. Cô thÓ: khÝ hËu, mÉu chÊt, th¶m thùc vËt, ®é s©u mùc thñy cÊp, c¸c ®Æc tÝnh cã liªn quan ®Õn ®Þa h×nh nh­ ®é dèc, ®Þa m¹o hay xãi mßn kh«ng ®­îc kÓ ®Õn, trõ khi chóng ¶nh h­ëng ®Õn h×nh th¸i cña phÉu diÖn ®Êt. C¸c ®Æc tÝnh nµy cã thÓ ®­îc dïng ®Ó x¸c ®Þnh c¸c giai ®o¹n tiÕn ®é khi lËp b¶n ®å, nh­ng chóng kh«ng ®­îc kÓ nh­ lµ c¸c ®Æc tÝnh cña ®Êt sÏ ®­îc dïng ®Ó ph©n lo¹i.

Mét sè ®Æc tÝnh bªn trong còng kh«ng ®­îc kÓ ®Õn trong giai ®o¹n chi tiÕt nµy, cô thÓ lµ trong c¸c tÇng ®Êt bªn d­íi, ®é dµy vµ h×nh th¸i cña solum (tæng c¸c tÇng A vµ B) hay c¸c tÇng ®Êt riªng lÎ. Chóng chØ ®­îc dïng trong ph©n lo¹i xuèng ®Õn cÊp series.

HÖ thèng ph©n lo¹i ®Êt theo WRB vay m­în rÊt nhiÒu c¸c kh¸i niÖm tõ c¸c hÖ thèng ph©n lo¹i ®Êt tiªn tiÕn, bao gåm Soil Taxonomy, chó dÉn b¶n ®å ®Êt cña FAO 1988, trong ®ã cã sù kh¸c biÖt c¬ b¶n víi hÖ ph©n lo¹i ®Êt Référentiel Pédologique, vµ c¸c kh¸i niÖm cña Liªn X« cò. Theo ®©y, hÖ thèng chó träng ®Õn h×nh th¸i ®Êt, vµ sù kh¸c biÖt lín víi Soil Taxonomy lµ khÝ hËu cña ®Êt kh«ng ®­îc chó träng nh­ lµ mét phÇn chÝnh cña hÖ thèng, ngo¹i trõ sù ¶nh h­ëng cña khÝ hËu ®Õn c¸c ®Æc tÝnh chÝnh cña ®Êt. Tuy nhiªn, hÖ thèng nµy cè g¾ng hîp nhÊt cµng nhiÒu cµng tèt c¸c ®Æc tÝnh chÈn ®o¸n víi c¸c hÖ thèng tiªn tiÕn hiÖn h÷u, nªn sù t­¬ng quan víi c¸c hÖ thèng ph©n lo¹i cÊp quèc gia vµ quèc tÕ tr­íc ®©y cã thÓ ®­îc chuyÓn ®æi mét c¸ch gÇn nh­ trùc tiÕp.

HÖ thèng ph©n lo¹i ®Êt theo WRB kh«ng nh»m ®Ó ®­îc sö dông ®Ó thiÕt lËp b¶n ®å ë cÊp ®é b¸n chi tiÕt hay chi tiÕt; nhiÒu ®Æc tÝnh ®Êt chi tiÕt quan träng ¶nh h­ëng ®Õn sö dông ®Êt vµ ®Æc thï cña ®Êt kh«ng ®­îc diÔn t¶ ®óng møc ë  hÖ thèng hai cÊp ®é trong hÖ thèng WRB nµy. §èi víi c¸c b¶n ®å chi tiÕt vµ trong khi ghi nhËn c¸c ®Æc tÝnh cña vïng, c¸c c¬ quan nghiªn cøu ®Þa ph­¬ng vµ c¸c ch­¬ng tr×nh kh¶o s¸t cÇn tham kh¶o thªm c¸c biÓu lo¹i ®Êt ®Þa ph­¬ng, d¹ng ®Êt hay c¸c th«ng tin t­¬ng tù. WRB ®­îc dïng ®Ó nhãm c¸c lo¹i ®Êt ®Þa ph­¬ng nµy theo c¸c t­¬ng quan vµ th«ng tin kh¸c.

Sù biªn dÞch

HÖ thèng ph©n lo¹i ®Êt theo WRB ®· ®­îc dÞch ra tiÕng §øc, Ph¸p, T©y Ban Nha, ý, vµ L¸t-Via; vµ hiÖn ®ang ®­îc dÞch ra tiÕng Trung Quèc vµ Nga.

·                     Versione italian (TiÕng ý)

·                     Bezugsgrundlage der Boden-Resourcen der Erde (WRB), Deutsche Übersetzun (TiÕng §øc)

Soil Taxonomy

HÖ thèng ph©n lo¹i ®Êt nµy ®Çu tiªn ®­îc xuÊt b¶ vµo n¨m 1975, vµ ®· ®­îc chØnh lý qua 8 lÇn sau ®ã. §©y lµ mét hÖ thèng ph©n lo¹i theo cÊp ®é nh»m cè g¾ng gom nhãm c¸c lo¹i ®Êt t­¬ng tù vµo thµnh c¸c nhãm chung. Nã ®­îc thiÕt kÕ ®Ó hæ trî c«ng t¸c kh¶o s¸t ®Êt ë Hoa Kú, cô thÓ lµ ®Ó t×m sù t­¬ng quan gi÷a c¸c biÓu lo¹i ®Êt vµ c¸c ®¬n vÞ b¶n ®å ë nhiÒu møc ®é chi tiÕt kh¸c nhau.

C¸c Web Sites chÝnh thøc

·                     Soil Taxonomy, 2nd Edition (1999).

USDA-NRCS Agriculture Handbook No. 436 (quyÓn s¸ch mµu "xanh lôc to") gÇn ®©y ®· ®­îc t¸i b¶n vµ xuÊt hiÖn öo d¹ng "quyÓn tÝm to" (Cã thÓ liªn hÖ víi t¸c gi¶ cña website nµy ®Ó biÕt thªm chi tiÕt). §©y lµ mét quyÓn cÈm nang rÊt lín, bao gåm vÝ dô c¸c lo¹i ®Êt, b¶n ®å, v©n . . v©n . . .

Tõ website nµy, b¹n còng cã thÓ t¶i quyÓn s¸ch vµ c¸c b¶n ®å ë ®Þnh d¹ng PDF.

·                     Keys to Soil Taxonomy, 8th edition 1998

§©y lµ ch×a khãa vµ ®Þnh nghÜa cña c¸c tÇng chÈn ®o¸n, v..v... tõ Soil Taxonomy 2nd Edition, trong ®ã kh«ng cã c¸c m« t¶ vÒ c¸c nhãm ®Êt. Chóng còng cã thÓ ®­îc t¶i vÒ tõ website nµy ë ®Þnh d¹ng PDF (1,721Kb), trong ®ã bao gåm c¸c ®Ýnh chÝnh ®Õn th¸ng 2 n¨m 1999.

Trªn Internet, b¹n còng cã thÓ t¶i c¸c th«ng tin nµy vÒ:

                *  National Soil Survey Center (USA)

                *  ITC Web server (NL)

                *  ITC FTP server (NL)

·           Mét On-line discussion forum vÒ Soil Taxonomy trong ®ã b¹n còng cã thÓ ®Æt c¸c c©u hái ®Õn nh÷ng ng­êi xuÊt b¶n vµ duy tr× "con khñng long" nµy.

C¸c sites kh¸c

·               C¸c kh¸i niÖm c¬ b¶n vµ ®Þnh nghÜa v¾n t¾t vÒ c¸c Bé cña Soil Taxonomy, bao gåm h×nh ¶nh cña c¸c phÉu diÖn ®iÓn h×nh vµ b¶n ®å vÒ sù ph©n bè c¸c bé phô ë Hoa Kú, cña USDA-NRCS National Soil Survey Centre.

·               Kh¸i qu¸t vÒ m­êi hai Bé ®Êt cña Soil Taxomomy 2 bao gåm c¸c biÓu lo¹i ®Êt ®iÓn h×nh cïng c¸c h×nh ¶nh vÒ ®Þa h×nh vµ phÉu diÖn, vµ c¸c gi¶i thÝch ®¬n gi¶n vÒ c¸c kh¸i niÖm chÝnh cña tõng Bé, cña from Paul McDaniel t¹i Soil Science Divison, University of Idaho. Bao gåm c¸c h×nh ¶nh trÝch dÉn tõ bé slide cña Marbut Memorial (SSSA) vµ c¸c nguån kh¸c, tÊt c¶ ®Òu cã chÊt l­îng cao.

·               Ch×a khãa tãm t¾t c¸c Bé ®Êt cña Florida, bëi Mary Collins. Ch×a khãa nµy tr×nh bµy c¸c ®Þnh nghÜa cùc kú phøc t¹p vÒ Soil Taxonomy cã thÓ ®­îc øng dông trong c¸c vïng ®Þa lý ®Æc thï.

CËp nhËt Soil Taxonomy

Soil Taxonomy ®ang cßn ®­îc chØnh lý, trªn c¬ së chÊp nhËn c¸c kiÕn thøc míi vÒ ®Êt, vµ c¸c nhµ khoa häc ®Êt, ®Æc biÖt lµ ë Hoa Kú, n¬i mµ hä ®ang cè g¾ng tæ chøc s¾p xÕp c¸c th«ng tin hiÖn h÷u thµnh c¸c "cÊp ®é hoµn h¶o h¬n". Mét vµi working groups ®· ®­îc thµnh lËp ®Ó cè vÊn vµ khuyÕn c¸o cho c¸c thay ®æi nµy.

·               QuyÓn National Soil Survey Handbook cã mét ®o¹n ng¾n vÒ quy tr×nh vÒ sù c¶i thiÖn Soil Taxonomy

·               Trang chñ cña tæ chøc International Committee on Anthropogenic Soils (ICOMANTH) Home Page. ICOMANTH cã nhiÖm vô x¸c ®Þnh c¸c cÊp ®é thÝch hîp trong Soil Taxonomy cho nh÷ng lo¹i ®Êt cã c¸c ®Æc tÝnh chÝnh xuÊt xø tõ ho¹t ®éng cña con ng­êi.

FAO Soil Map of the World: B¶n §å §Êt ThÕ Giíi cña FAO

HÖ thèng nµy ban ®Çu chØ ®­îc dù kiÕn ®Ó phôc vô nh­ lµ mét chó dÉn cho B¶n §å §Êt cña ThÕ Giíi ë tû lÖ 1:5 triÖu, vµ ®Çu tiªn ®­îc xuÊt b¶n vµo kho¶ng nh÷ng n¨m 1974 ®Õn ®Çu 1980, cïng víi c¸c tê b¶n ®å. Sau ®ã, nã ®· trë thµnh mét hÖ thèng ph©n lo¹i h¬n vµ ngµy nay ®· ®­îc xÕp vµo WRB. §· cã hai phiªn b¶n ra ®êi. Phiªn b¶n míi nhÊt lµ phiªn b¶n Chó DÉn Bæ Sung n¨m 1988.

Phiªn b¶n tiÕng ViÖt cña tµi liÖu nµy (l­îc dÞch c¸c phÇn chÝnh yÕu) do Vâ-Tßng Anh thùc hiÖn (ë d¹ng PDF), hiÖn ®ang dïng cho ch­¬ng tr×nh gi¶ng d¹y t¹i tr­êng, còng cã thÓ ®­îc t¶i vÒ. Ngoµi ra, b¹n cã thÓ tham kh¶o thªm vÒ c¸c tµi liÖu tËp huÊn kh¸c t¹i website cña chóng t«i.

`Tµi liÖu tham kh¶o: FAO, 1988. FAO/Unesco Soil Map of the World, Revised legend, with corrections and updates. World Soil Resources Report 60, FAO, Rome. Reprinted with updates as Technical Paper 20, ISRIC, Wageningen, Netherlands, 1997. ISBN 90-6672-057-3

·            PC Program FAOSOIL, cña Fachbereich Agrarwissenschaften thuéc Fachhochschule Osnabrück (D, §øc).

PhÇn mÒm nµy lµ mét tËp tin Help cña Windows trong ®ã tr×nh bµy toµn bé Chó DÉn cña FAO.

·            Ch×a khãa §¬n VÞ §Êt (Soil Units) cña Soil Map of the World, 1974, ®©y lµ hÖ thèng dïng trong b¸o c¸o gèc ban ®Çu cïng víi c¸c tê b¶n ®å.

·            B¶n §å §Êt ThÕ Giíi theo FAO, dïng b¶n chó dÉn bá sung n¨m 1988, cã thÓ lÊy ®­îc tõ FAO trªn CD-ROM. Bao gåm b¸o c¸o gi¶i thÝch toµn bé tiÕn t×nh ph¸t triÓn cña hÖ thèng.

C¸c hÖ thèng cña Ph¸p

·                 Référentiel Pédologique 1995 (Baize, D., Girard, M. C. coord.)

"Une nouvelle méthode pour désigner les sols et les rattacher à un système de références. Outil irremplaçable pour effectuer des corrélations et transmettre une information riche. Remplace désormais la classification française des sols de 1967 (dite C.P.C.S.). Un langage clair et renouvelé, un outil pratique et efficace. Indispensable pour tous les scientifiques et ingénieurs qui ont à prendre en compte les sols ainsi que pour les enseignants des universités et grandes écoles agronomiques."

·               A Sound Reference Base for Soils : the "Référentiel Pédologique" (Baize, D., Girard, M. C. coord.)

"§©y lµ mét hÖ thèng ®Æt tªn ®Êt vµ kÕt nèi chóng l¹i víi nhau vµo trong mét c¬ së d÷ liÖu tham kh¶o chung. QuyÓn s¸ch nµy tËp trung c¸c kiÕn thøc mµ con ng­êi biÕt ®­îc ®Õn ngµy nay vÒ c¸c lo¹i ®Êt ë ChÊu ¢u vµ sau nµy ®­îc më réng h¬n. Dùa trªn c¸c ý t­ëng hiÖn ®¹i, hÖ thèng ph©n lo¹i ®Êt nµy ®­a ra mét ng«n ng÷ râ rµng vµ sóc tÝch. Nã thËt sù ®· v­ît ra khái sù ®¬n gi¶n cña mét hÖ thèng ph©n lo¹i ®Êt vµ bao gåm lu«n c¸c kiÕn thøc kh¸c mµ con ng­êi biÕt ®­îc. Nã ®­îc ®Æt lªn trªn c¸c c«ng cô cã hiÖu qu¶ cao kh¸c vµ hµm chøa c¸c th«ng tin ®Ó t×m ra sù t­¬ng quan gi÷a c¸c miÒn ®Êt kh¸c nhau."

§©y lµ mét sù th¨m dß cña mét hÖ thèng ph©n lo¹i ®Êt ®i theo h­íng hoµn toµn ng­îc l¹i víi hÖ thèng Soil Taxonomy. Thay v× ®i theo hÖ thèng gåm nhiÒu thø bËc, ë ®©y cã 102 solum chuÈn (kh«ng ph¶i lµ polypedon!), t¹o thµnh c¸c kiÓu h×nh th¸i, nguån gèc, vµ ®Æc tÝnh kh¸c nhau. §Êt hiÖn diÖn ë ngoµi ®ång ruéng cã thÓ ®­îc Ên ®Þnh vµo mét hay h¬n c¸c solum chuÈn nµy; vµ ®iÒu nµy khíp víi ý t­ëng cña mét hÖ thèng ph©n lo¹i xo¾n èc (fuzzy classification). §iÒu nµy ®ßi hái ng­êi sö dông ®­îc huÊn luyÖn rÊt kü cµng.

C¸c quyÓn s¸ch nµy, cïng víi c¸c tùa s¸ch kh¸c (dÜ nhiªn lµ hÇu hÕt lµ tiÕng Ph¸p) vÒ khoa häc ®Êt, cã thÓ t×m ®­îc ë INRA Editions.

C¸c hÖ thèng thuéc cÊp c¸c quèc gia

Anh Quèc (England, Wales, Scotland)

·               HÖ thèng ph©n lo¹i vµo n¨m 1980 mang tªn Avery, thuéc British Society of Soil Science.

                *  Ch×a khãa "Key to Major Soil Groups" thuéc hÖ thèng nµy.

   *  B¶ng chuyÓn ®æi (correlation table) gi÷a hÖ thèng Anh Quèc 1980, vµ c¸c hÖ thèng Soil Taxonomy 1987, vµ FAO 1974.

Australia

·               HÖ thèng Ph©n Lo¹i §Êt Australia n¨m 1966

    *  B¶ng tãm t¾t c¸c ®Æc tÝnh c¬ b¶n cña c¸c Nhãm Lín §Êt cña hÖ thèng ph©n lo¹i n¨m 1968 ("Handbook of Australian Soils", Stace et al.). Tµi liÖu nµy ®­îc thay thÕ bëi hÖ thèng n¨m 1996, nh­ng còng ®· ®­îc dïng qua nhiÒu tµi liÖu xuÊt b¶n tr­íc ®©y.

Canada

·               Mét sè ý kiÕn vµ nhiÒu h×nh ¶nh cña HÖ Thèng Ph©n Lo¹i §Êt Canada, víi sù nhÊn m¹nh vÒ sù kh¸c biÖt vÒ mÆt sinh th¸i vi sinh vËt ®Êt gi÷a c¸c líp. Ngoµi ra cßn tr×nh bµy thªm so s¸nh ng¾n gän víi hÖ thèng Soil Taxonomy (®· cò). Chó ý! §©y lµ mét website rÊt lín!.

Brasil

·                     Sistema Brasileiro de Classificação de Solos

·                     Os símbolos do sistema Brasileiro de classificação de solos, da EMBRAPA Solos, Rio de Janeiro.

C¸c hÖ thèng ph©n lo¹i gi¶i ®o¸n kh¸c

Trong mét hÖ thèng ph©n lo¹i gi¶i ®o¸n, ®Êt ®­îc ph©n lo¹i dùa trªn kh¶ n¨ng cña chóng dùa trªn mét môc ®Ých sö dông ®Êt nhÊt ®Þnh nµo ®ã.

HÖ thèng Ph©n Lo¹i theo Kh¶ N¨ng §Êt §ai (Land Capability Classification)

HÖ thèng nµy ®· ®­îc ph¸t triÓn ®Çu tiªn t¹i Hoa Kú vµ sau nµy ®­îc du nhËp vµo nhieuÌ quèc gia kh¸c. Nã nh»m môc ®Ých ph©n h¹ng tÊt c¶ ®Êt tõ 'tèt nhÊt' ®Õn 'xÊu nhÊt' theo møc ®é giíi h¹n cña c¸c yÕu tè tù nhiªn ¶nh h­ëng ®Õn viÖc s¶n xuÊt trong qu¸ tr×nh sö dông ®Êt ®ai (n«ng nghiÖp, ®ång cá, l©m nghiÖp). C¸c hÖ thèng cña c¸c n­íc kh¸c gåm:

·               United Kingdom Land Capability Classification

Phiªn b¶n trùc tuyÕn cña "Soil Survey Technical Monograph 1, 1969", bëi J.S. Bibby vµ D. Mackney, thuéc British Society of Soil Science

·               Land Capability for Forestry in Britain

Phiªn b¶n trùc tuyÕn cña hÖ thèng thiÕt lËp bëi J.S. Bibby, R.E.F. Heslop, R. Hartnup vµ lÇn ®Çu tiªn ®­îc xuÊt b¶n vµo n¨m 1988 bëi c¸c c¬ quan Macaulay Land Use Research Institute (Scotland), The Soil Survey and Land Use Research Centre (England & Wales) vµ The Forestry Commission, thuéc British Society of Soil Science

C¸c hÖ thèng ph©n lo¹i theo thñy lùc

C¸c hÖ thèng nµy nhãm ®Êt theo ¶nh h­ëng cña c¸c yÕu tè/tiÕn tr×nh thñy lùc lªn ®Êt.

·               Hydrology of Soil Types (HOST) , cho ®Êt cña Anh Quèc, do c¬ quan Macaulay Institute ë Aberdeen. Bao gåm b¶n ®å rÊt ®Ñp cña Scotland, víi c¸c h×nh ¶nh vÒ ®Þa h×nh vµ ®Êt thuéc mçi líp HOST.

·               Mét sè m« t¶ kh¸c vÒ HOST, cña c¬ quan Institue of Hydrology, Wallingford.

C¸c hÖ thèng ph©n lo¹i theo ®Êt ngËp n­íc

C¸c hÖ thèng nµy nhãm ®Êt theo chÕ ®é n­íc trong trong phÉu diÖn ®Êt

·                     §Êt ngËp n­íc cña Hoa Kú

C¸c hÖ thèng kü thuËt vµ chøc n¨ng

Trong mét hÖ thèng kü thuËt, c¸c t¸c gi¶ kh«ng ph©n lo¹i ®Êt theo c¸c nhãm ph©n bè theo tù nhiªn. §Êt ®­îc ph©n lo¹i trùc tiÕp bëi mét lo¹t c¸c ®Æc tÝnh mµ hä nghÜ lµ cã liªn quan ®Õn mét hay mét nhãm môc ®Ých sö dông nµo ®ã.

C¸c hÖ thèng ph©n lo¹i theo kü thuËt

Ngµnh c«ng ch¸nh xem ®Êt nh­ lµ mét nÒn t¶ng xuÊt ph¸t hay c¸c vËt liÖu x©y dùng. Hä ®· ph¸t triÓn nªn mét vµi hÖ thèng mµ trong ®ã hä quan niÖm ®Êt nh­ lµ c¸c vËt liÖu nÒn.

·               HÖ thèng Engineering classification of soils, dùa theo nhiÒu thö nghiÖm chuÈn, mét phÇn cña lo¹t Ên phÈm thuéc engineering properties of soil, cña Richard P. Webber Associates of Wellesley.

·               HÖ thèng On-line guide to soil classification cho ngµnh c«ng ch¸nh, cña Jason Frierdich, luËn v¨n tèt nghiÖp ®¹i häc (!) tai §¹i Häc Missouri-Rolla.

C¸c hÖ thèng ph©n lo¹i theo thÝch nghi

C¸c hÖ thèng nµy nhãm ®Êt theo c¸c ®Æc tÝnh cã tÝnh quan träng ®Æc thï cho mét hay mét lo¹t kiÓu sö dông ®Êt nµo ®ã. Chóng cã Ých lîi trùc tiÕp bëi c¸c nhµ qu¶n lý ®Êt ®ai khi lµm viÖc t¹i mét vïng ®Þa lý nµo ®ã cã liªn quan ®Õn viÖc sö dông ®Êt ®ai.

·               Nghiªn Cøu vÒ C¸c Nhãm §Êt Rõng cã cïng §é Ph× (Cooperative Research in Forest Fertilization (CRIFF) soil groups)

§©y lµ mét hÖ thèng thuéc mét tiÓu ban nghiªn cøu vÒ ®Êt cña bang Florida (USA) theo sù ®¸p øng cña tõng kiÓu qu¶n lý ®Êt rõng. TÊt c¶ ®Êt ë Florida ®­îc ph©n lo¹i ra thµnh t¸m nhãm theo kiÓu qu¶n lý.

Ph©n lo¹i ®Êt theo tÇng mÆt

Ph©n lo¹i ®Êt cã xu h­íng bá qua hay xem nhÑ sù ph©n hãa c¸c ®Æc tÝnh cña tÇng mÆt, víi lý do chñ yÕu lµ v× c¸c ®Æc tÝnh nµy cã thÓ ®­îc thay ®æi trong mét thêi gian ng¾n d­íi t¸c ®éng cña con ng­êi. Tuy nhiªn, tÇng mÆt cã yÕu tè quyÕt ®Þnh ®Õn mét phÇn lín c¸c ChÊt L­îng §Êt §ai cã liªn quan ®Õn ®Êt, ®Æc biÖt lµ tÝnh thÊm, sù xãi mßn, ®ãng v¸ng trªn bÒ mÆt vµ c¸c tiÕn tr×nh kh¸c th­êng x¶y ra trªn mÆt ®Êt.

§Ó kh¾c phôc ®iÓm yÕu nµy, mét kÕ ho¹ch dù th¶o ®· ®­îc ph¸t triÓn bëi ViÖn B¶o Tµng §Êt ThÕ Giíi (ISRIC) vµ FAO. §©y lµ mét dù th¶o quan träng, vµ c¸c nhµ khoa häc ®Êt nghiªn cøu cã liªn quan nhiÒu ®Õn c¸c tiÕn tr×nh trªn bÒ mÆt ®Êt c©n ph¶i thö nghiÖm hÖ thèng ph©n lo¹i ®Ó kiÓm tra l¹i xem nÕu ®©y thËt sù lµ mét h­íng ®i thÝch hîp cho c¸c môc ®Ých mµ hä ®ang tËp trung gi¶i quyÕt hay kh«ng.

·                     Phiªn b¶n ë ®Þnh d¹ng PDF cña tµi liÖu Topsoil Classification for Sustainable Land Management"

                *  T¶i vÒ tõ ITC (Hµ Lan)

                        -  B¶n chÝnh (278Kb)

                        - Phô ch­¬ng A: C¸c ®Æc tÝnh cña tÇng mÆt vµ m« t¶ cña chóng (22Kb)

                        - Phô ch­¬ng B: C¸c vÝ dô (133Kb)

                *  T¶i vÒ tõ FAO (Italy)

                        - B¶n chÝnh

                        - Phô ch­¬ng A: C¸c ®Æc tÝnh cña tÇng mÆt vµ m« t¶ cña chóng

                        - Phô ch­¬ng B: C¸c vÝ dô

·                     C¸c ý kiÕn vµ ®Ò nghÞ, xin gëi vÒ Otto Spaargaren (ISRIC) hay Freddy Nachtergaele (FAO)

C¸c hÖ thèng ph©n lo¹i theo vïng/b¶n xø

·               "Harmonization of Soil Survey Classification - Blending East with West", mét tµi liÖu rÊt ng¾n bëi Wolf Eckelmann thuéc Bundesanstalt für Geowissenschaften und Rohstoffe in Hannover. §©y lµ mét phÇn cña bé European Topic Centre on Soil.

·               Giíi thiÖu vÒ indigenous soil classifications (mét phÇn cña "ethnopedology") bëi Christien H. Ettema thuéc ViÖn nghiªn cøu Sinh Häc, §¹i Häc Georgia (USA), tõ n¨m 1994. Bao gåm phÇn giíi thiÖu c¸c tµi liÖu tham kh¶o rÊt tèt.

Mäi th¾c m¾c, mêi b¹n liªn hÖ víi qu¶n trÞ m¹ng nµy t¹i ®©y: Vâ-Tßng Anh

Trang nµy ®uîc cËp nhËt vµo th¸ng 6 n¨m 2000